Bursa ve Konya Ovaları Sessizce Çöküyor, Büyük Risk Kapıda mı?

Türkiye’nin iki önemli tarım ve yerleşim merkezi olan Bursa ve Konya ovaları, fark edilmesi zor ama etkisi büyük bir tehlikeyle karşı karşıya. Uzmanların uydu verileriyle yaptığı çalışmalar, bu bölgelerde her yıl santimetreler düzeyinde yer çökmesi yaşandığını ortaya koyuyor. İlk bakışta küçük gibi görünen bu hareketler, uzun vadede ciddi yapısal ve kentsel riskler doğurabilir.

Uydu Verileri Alarm Veriyor

Avrupa Uzay Ajansı’na ait Sentinel uyduları, yeryüzündeki milimetrik hareketleri dahi izleyebilecek hassasiyete sahip. Bu uydulardan elde edilen veriler incelendiğinde, özellikle Bursa ve Konya ovalarında belirgin düşey deformasyonlar tespit edildi. Uzmanlar, bu durumun geçici değil, yıllara yayılan bir süreç olduğuna dikkat çekiyor.

Bursa Ovası Her Yıl Çöküyor

Çalışmalara göre Bursa Ovası’nda yıllık yaklaşık 6 santimetrelik bir çökme yaşanıyor. Bu hareketin on yıl boyunca devam etmesi halinde toplamda yarım metreyi aşan bir oturma anlamına geldiği belirtiliyor. Yer altı sularının yoğun kullanımı ve fay hatlarının etkisiyle ortaya çıkan bu durum, özellikle yapıların temel güvenliği açısından risk oluşturuyor.

Uludağ Yükselirken Ova Çöküyor

Araştırmanın dikkat çekici sonuçlarından biri de Uludağ bölgesi. Veriler, Uludağ’ın yılda ortalama 2 santimetre yükseldiğini, buna karşılık Bursa Ovası’nın çöktüğünü gösteriyor. Aynı bölgede farklı yönlü bu hareketler, yer kabuğundaki gerilimin arttığını düşündürüyor.

Konya Ovası’nda Risk Daha Büyük

Konya Ovası’nda ise çökme miktarı yer yer 5 ila 10 santimetre arasında değişiyor. Yoğun tarımsal faaliyetler ve yer altı suyu çekimi bu sürecin en önemli nedenleri arasında gösteriliyor. Ayrıca bölgenin kireçtaşı ağırlıklı zemin yapısı, obruk oluşumlarını da beraberinde getiriyor. Uzmanlar, Konya’daki çökmenin sadece su kullanımından değil, aynı zamanda tektonik hareketlerden de etkilendiğini vurguluyor.

Obruk Olmasa da Tehlike Büyük

Bursa’da Konya’daki gibi sık obruklar görülmese de riskin ortadan kalktığı söylenemez. Farklı noktalarda meydana gelen düzensiz çökmeler, binalarda çatlaklara ve zamanla taşıyıcı sistemlerde hasara yol açabilir. Bu durum, özellikle plansız yapılaşmanın olduğu bölgelerde ciddi güvenlik sorunları doğurabilir.

Kent Planlamasında Göz Ardı Edilmemeli

Uzmanlara göre bu veriler, yalnızca akademik bir çalışma olarak kalmamalı. Kent planlaması, imar kararları ve altyapı projeleri hazırlanırken bu tür yer hareketleri mutlaka dikkate alınmalı. Aksi halde bugün fark edilmeyen birkaç santimetrelik çökmeler, gelecekte büyük can ve mal kayıplarına neden olabilir.

Sessiz ilerleyen bu tehlike, Bursa ve Konya için açık bir uyarı niteliğinde: Doğa sinyal veriyor, görmezden gelmenin bedeli ağır olabilir.