Çalışan Sağlığı mı, Cezadan Kaçınma mı?

İSG Uygulamalarının Gerçek Amacı Ne Olmalı?

İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) mevzuatı, kâğıt üzerinde oldukça net ve kapsamlıdır. Risk değerlendirmeleri yapılır, ortam ölçümleri planlanır, eğitimler verilir, kayıtlar tutulur. Ancak sahaya inildiğinde sıkça karşılaşılan temel soru şudur:Bu uygulamalar gerçekten çalışan sağlığı için mi yapılıyor, yoksa sadece idari cezadan kaçınmak için mi?

İSG’nin Kağıt Üzerinde Kalan Yüzü

Pek çok işyerinde İSG faaliyetleri, denetim takvimine göre şekillenir. Gürültü, toz, kimyasal maruziyet ölçümleri çoğu zaman “yaptırılmış olmak için” yaptırılır. Ölçüm sonuçları raporlanır, dosyaya kaldırılır ve günlük çalışma pratiğinde bu verilerden neredeyse hiç faydalanılmaz.

Oysa ölçümün asıl amacı;

• çalışanın hangi riske,

• ne kadar süreyle,

• hangi düzeyde maruz kaldığını ortaya koymaktır.

Bu bilgi kullanılmıyorsa, yapılan ölçüm yalnızca bir formaliteye dönüşür.

Denetim Odaklı Yaklaşımın Sonuçları

İSG’yi sadece cezai riskten korunma aracı olarak gören yaklaşım, kısa vadede işletmeye “rahatlık” sağlıyor gibi görünse de uzun vadede ciddi sorunlara yol açar:

• Meslek hastalıkları geç fark edilir

• Çalışan şikâyetleri artar

• İş gücü kaybı ve verim düşüşü yaşanır

• Hukuki sorumluluklar daha ağır hale gelir

En önemlisi ise çalışan ile işveren arasındaki güven duygusu zedelenir.

Çalışan Sağlığı Merkezli İSG Ne Demektir?

Gerçek anlamda çalışan sağlığını merkeze alan bir İSG yaklaşımında:

• Ölçüm sonuçları yalnızca raporda kalmaz, önlem planına dönüşür

• Maruziyet süreleri iş planlamasına yansıtılır

• Kişisel koruyucu donanım bir “zorunluluk” değil, doğal bir ihtiyaç olarak görülür

• Eğitimler imza için değil, farkındalık için yapılır

Bu yaklaşımda İSG, işin önünde bir engel değil; işin sürdürülebilirliğini sağlayan bir unsur haline gelir.

“Cezadan Kaçınmak” Neden Yeterli Değil?

Mevzuata uygunluk elbette önemlidir. Ancak unutulmamalıdır ki mevzuat, asgari gereklilikleri tanımlar. Çalışan sağlığı ise bu sınırların çok ötesindedir.

Bir ortam ölçümü yasal sınırların altında çıkabilir; fakat çalışan hâlâ baş ağrısı, yorgunluk veya solunum şikâyeti yaşıyorsa, teknik olarak “uygun” olan bir ortam pratikte sağlıklı değildir.

Sonuç: İSG Bir Evrak Değil, Bir Kültürdür

İSG’nin gerçek amacı; denetim günü sorunsuz geçsin diye dosya hazırlamak değil, işe sağlıklı gelip sağlıklı dönen çalışanlar yaratmaktır.

Cezadan kaçınmak geçici bir motivasyondur.Çalışan sağlığını merkeze almak ise sürdürülebilir, güvenilir ve uzun vadeli bir yaklaşımdır.

Gerçek soru şudur:İSG’yi yalnızca zorunluluk olarak mı görüyoruz, yoksa işin ayrılmaz bir parçası olarak mı?